Gaixotasun profesionala: diagnostikoa, babesa eta prestazioak

Lan-gaixotasuna (EP) EPko koadroan (1299/2006 EDko 1. eranskina) zehazten diren jardueretan egindako lanaren ondorioz hartutakoa da, eta lan-gaixotasun bakoitzerako koadro horretan adierazten diren elementuen edo substantzien ekintzak eragindakoa da. Gizarte Segurantzarekin Elkarlanean Diharduen Mutualitate den aldetik, FREMAPek osasun-laguntza, jarraipen kliniko espezializatua eta, hala badagokio, kontingentzia horren ondoriozko prestazio ekonomikoetarako sarbidea bermatzen ditu.

LGren diagnostikoa ziurrekoa edo behaketa-aldikoa izan daiteke. Behaketa-aldian, kontingentzia profesionalen ondoriozko prestazioetarako eskubidea ere izango da; Dena den, epe hori amaitutakoan, gure medikuek itxi ahal izango dute, eta, azkenean, beste kontingentzia bat eman (gaixotasun arrunta edo lan-istripua, adibidez).

Gainera, kontingentzia profesionalen babesa gure gain hartzen dugun mutualitatea garenean, lan-gaixotasunen partea bide elektronikoz egin eta izapidetu beharko dugu, CEPROSS aplikazio informatikoaren bidez. alde batera utzi gabe enpresek edo norberaren konturako langileek parte hori egiteko eskatzen zaien informazioa emateko duten betebeharra.

Nolanahi ere, gaixotasunak profesionaltzat kalifikatzea dagokion erakunde-kudeatzaileari dagokio, hargatik eragotzi gabe FREMAPek halakotzat izapidetzea.

Horregatik, CEPROSSen gaixotasun arrunteko edo lan-istripuko prozesu gisa LG bat ixten dugunean, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalari (GSIN) bidali beharko diogu espedientea, behar adina informazio izan dezan eta, hala badagokio, kontingentzia eragilea zehaztu ahal izan dezan.

Lan-arriskuen eraginpean dauden langileentzako babesa

Lan-gaixotasunagatiko prestazioa honako hauei zuzenduta dago:

Erregimen orokorrean edo sistema berezietan (nekazaritzakoa, itsasokoa, etxekoa) dauden besteren konturako langileak, enpresak estaldura FREMAPekin hitzartuta duenean.
FREMAPi atxikitako langile autonomoak (LAAB), kontingentzia profesionalen estaldura txertatu dutenak — ezinbesteko baldintza —.
Gainera, kokatuta dauden Gizarte Segurantzako Erregimenaren aplikazio-eremuan sartuta jarraituko dute, baina bertan altaren pareko egoeran, zerbitzuak emateari edo Erregimen horretan kokatzea eragin duen jarduera garatzeari utzi diotenek, baldin eta altan edo horrekin parekatutako beste egoera batean ez badaude, lan-gaixotasuna izateko arriskua duten lanpostuetan zerbitzuak eman ondoren, eta GSINek kontingentzia horren ondoriozko ezintasun iraunkorra deklaratu ahal izateko bakarrik.

LGa lortzeko beharrezko baldintzak

FREMAP bidezko lan-gaixotasun bat aitortzeko, legezko kontzeptuaren elementu guztiak bete behar dira ( GSLOko 157 eta 316 eta 1299/2006 ED) eta gainerako lege-betekizunak.

1. Koadro ofizialean sartutako gaixotasuna (1. eranskina)

LGak 1. eranskinean zerrendatutako gaixotasunak baino ez dira, eta, hala badagokio, gaixotasun horien izaera ukatu nahi duenari dagokio frogaren karga.

2. Eragin dezakeen jarduera

Printzipioz, koadroan berariaz zerrendatutako lan edo jarduera bat egin behar izan da. Hala ere, koadro edo zerrenda irekia da. Beraz, erabat justifikatuta eta egiaztatuta dagoenean, onartu ahal izango luke sartu gabeko beste lanbide batzuetara hedatzea, baina antzeko eskakizunekin eta agente eragile berberen eraginpean.

3. Agente eragilearekiko esposizioa

Egiaztatu behar da pertsona hori eragile gisa deskribatutako agente edo substantzien eraginpean egon dela koadroan. Esposizioa, beste frogabide batzuen artean eta beharrezkoa denean, batez ere honako hauek frogatu beharko dute:

Arrisku-ebaluazioak,
Prebentzio-zerbitzuaren txostenak,
Azterketa higienikoak,
Lan-historia xehatua.
Txosten teknikoak
Erabilitako produktuen segurtasun-fitxak
Neurketak
Esposizioaren gutxieneko intentsitatea.
Esposizioaren gutxieneko iraupena
Ingurumen-esposizioaren muga-balioak (IMB)
Markatzaile biologikoak (VLB esposizio biologikoaren muga-balioak)
Esposizioa zehaztea
Norbera babesteko ekipamenduak

4. Legezko presuntzioa

Zerrendatutako gaixotasunek lan-kausalitatearen presuntzioa sortzen dute, baina kontrako froga onartzen du, uste hori ukatu nahi duenari dagokionez.

Izan ere, Auzitegi Gorenaren jurisprudentziak adierazten duenez, lan-istripua ez bezala, horri dagokionez beharrezkoa baita "lesio-lana kausazko loturaren froga" LG bat kalifikatzeko, proba hori ez zaio inola ere eskatzen langileari zerrendatutako lan-gaixotasunetan.

Zer behar da LG bat diagnostikatzeko, jakinarazteko eta izapidetzeko?

Dokumentazioa aldatu egin daiteke gaixotasunaren arabera, baina FREMAPek honako hauek eska ditzake:

1. Dokumentazio klinikoa

Txosten medikoak eta proba diagnostikoak.
Proba espezifikoen emaitzak (audiometriak, alergiak, arnas-azterketak, dermatologia, irudia, etab.).
Lanetik kanpoko faktoreak

2. Laneko eta prebentzioko dokumentazioa

Esposizioa zehaztea
Enpresaren laneko arriskuen ebaluazioa.
Zereginen eta eskakizun biomekanikoen txostena.
Azterketa higienikoak (zarata, silizea, agente kimikoak, biologikoak...).
Prebentzio-zerbitzuaren txostenak.

3. Jakinarazpen ofiziala

FREMAP arduratzen da CEPROSSen parte elektronikoa prestatzeaz eta izapidetzeaz, bajarekin zein bajarik gabe, eta behaketa-aldietan.

Partearen hasierako komunikazioa LGaren diagnosia egin eta hurrengo hamar egun baliodunen barruan egin beharko da.

Edonola ere, datu guztiak hasierako komunikazioa egin eta hurrengo bost egun baliodunetako gehienezko epean transmititu beharko da. Egunok bukatzean, enpresak edo langile autonomoak FREMAPek eskatutako informazioa bidali beharko du enpresak, honek aurreko epeak betetzeko aukera izan dezan.

Prozesuaren amaieraren edo ITXIERAREN berri emango da amaieraren arrazoia izan den gertakariaren ondorengo bost egun balioduneko epean. Jakinarazpen honetan, LGaren behaketa-aldi gisa hasieran diagnostikatzeari kalterik egin gabe, FREMAPek jakinaraziko du zer kontingentziarekin ixten den prozesua azkenean (LG, gaixotasun arrunta edo lan-istripua), hargatik eragotzi gabe GSINak gerora kalifikatzea – hala badagokio –.

Osasun-laguntza, jarraipena eta babes ekonomikoa:

1. Osasun-laguntza

Arreta mediko espezializatua FREMAP zentroetan.
Proba diagnostikoak, tratamenduak eta errehabilitazioa.
Sendagaiak eta terapiak agintzea.
Unitate espezializatuetara bideratzea ( adibidez, FREMAP Majadahonda Ospitaleko Lan Gaixotasunen Unitatea).

2. LGagatiko aldi baterako ezintasunaren prestazio ekonomikoa

Oinarri arautzailearen % 75, baja hartu eta hurrengo egunetik aurrera. Baita baja medikoa behar duten lan-gaixotasunen behaketa-aldian ere.
Bajaren egunean enpresak ordaintzen du (besteren konturako langileak).

3. LGaren ondoriozko ohiko lanbidean jarraitzeko ezintasun iraunkorreko prestazioak

LGtik eratorritako balizko ezintasun iraunkor bat baloratu eta erabaki behar denean, kontuan hartu behar da OHIKO LANBIDEAREN kontzeptua ez dela definitzen betetzen zen lanpostu zehatzaren arabera, ezta talde profesionalaren mugaketa formalaren arabera ere, baizik eta mugikortasun funtzionalaren barruan egiten den edo egin daitekeen lan motak aipatzen dituen funtzioen eremuaren arabera.

Horregatik, hobari bat dago enpresak Gizarte Segurantzari egiten dion kotizazioan, LGaren ondorioz lanpostua aldatzeagatik, betiere horretarako baldintza guztiak betetzen badira. Laguntza horren bidez, beharrezkoa denean, langilea bere osasunarekin bateragarria den lanpostu batean birkokatzea sustatu nahi da. LG horren ondorioz, langileak lanpostuz aldatu behar duenean aplika daiteke, bai enpresa beraren barruan, bai beste enpresa batean, non bere eginkizunak arriskuarekiko esposizioan egon gabe betetzen jarraitu ahal izango duen.

Nola jokatu behar duzun, urratsez urrats

Langilearentzako ibilbidea erraza da faseka ikusten badugu:

Kontsultatu zure enpresarekin edo prebentzio-zerbitzuarekin. Besteren konturako langilea bazara, eman zure sintomen eta esposizioaren berri.

Joan FREMAPen laguntza-zentro batera. Profesionalek LG bat izan daitekeen baloratuko dute, eta, hala badagokio, behaketa-aldi bat irekiko dute. Are gehiago, Osasun Sistema Nazionaleko medikuek, beren jarduera profesionalak direla-eta, 1. eranskinean jasotako gaixotasun bat dagoela jakiten badute, eta gaixotasun hori profesionaltzat jo badaiteke, autonomia-erkidego bakoitzeko eta autonomia-estatutua duten hirietako erakunde eskudunaren bidez jakinaraziko diote erakunde kudeatzaileari, aurreikusitako kalifikazioaren ondorioetarako, eta, hala badagokio, kontingentzia profesionalen babesa bere gain hartzen duen mutualitateari, kasu bakoitzean dagokion azterketa has dezan. Hala badagokio, prebentzio-zerbitzuko medikuek ere jakinarazpen bera egin beharko dute.

FREMAPek azterketa, prebentziozko txostenen eskaera, arriskuen ebaluazioa, azterketa higienikoak eta proba klinikoak egiten ditu.

CEPROSS izapidetzea. FREMAPek egindako zati elektronikoa.

Behaketa-aldia ebaztea eta ixtea. Ziurtasun-diagnostikoa → LG. Ez da LGrik behar → gaixotasun arrunta edo LIa (kausazko harreman esklusiboa badago).

Lan-gaixotasuna honako hauen bidez arautzen da batez ere:

Profesional sanitarioei laguntzeko erreferentziazko GIDA posibleak, LG bat identifikatzeko eta, hala badagokio, jakinarazteko eta kalifikatzeko:

Zer alde dago lan-gaixotasun baten eta lanarekin lotutako gaixotasun arrunt baten artean?

LGa 1299/2006 Errege Dekretuaren 1. eranskinean dago zerrendatuta, eta baldintza guztiak betetzen direnean jotzen da lanekotzat.

Aitortu al daiteke LG bat nire lanbidea koadroan agertzen ez bada ere?

Bai. Zerrenda irekia da jardueratan. Agentearekiko esposizioa erakustea da garrantzitsuena.

Zer gertatzen da zalantza badago LGren, lan-istripuen edo gaixotasun arrunten artean?

Nolanahi ere, gaixotasunak lanekotzat kalifikatzea dagokion erakunde-kudeatzaileari dagokio, hargatik eragotzi gabe FREMAPek halakotzat izapidetzea.

Erakunde kudeatzaileari dagokio, halaber, alta egoeran ez dauden langileen gaixotasunaren lan-izarea zehaztea.

LGak lanpostua utzi eta urte batzuetara ager daitezke?

Bai. LG askok latentzia luzea dute (amiantoa, silizea, zarata...).

Horretarako, gehieneko latentzia-aldia eta gutxieneko indukzio-aldia ere baloratzen dira.

Zer gertatzen da autonomoa banaiz?

Eskubidea duzu kontingentzia profesionala estalita baduzu eta lan-gaixotasunen zerrendan zehazten diren elementu eta substantziekiko eta jarduerekiko esposizioa egiaztatzen baduzu (1299/2006 EDaren 1. eranskina).

Lan-gaixotasunen berri CEPROSSek ematen du beti?

Bai. 2007az geroztik, FREMAPek du parte elektronikoa igortzeko ardura.

Enpresa naiz, hobaririk izan dezaket?

Bai, lan-gaixotasunen ondoriozko kasuetan, non lanpostu aldaketa bat gertatzen den enpresa berean, edo jarduera aldatzen den beste enpresa desberdin batean, pertsona langilearen egoerarekin bateragarria den lanpostua lortuz.

Sartu 1/2023 Errege Lege Dekretura